MIDAZOLAM NEUSSPRAY ALS NOODMEDICATIE BIJ EPILEPTISCHE AANVALLEN
Sommige mensen met epilepsie hebben af en toe aanvallen die niet vanzelf
ophouden, maar tien minuten of langer kunnen doorgaan. Er zijn ook mensen bekend
waarbij aanval op aanval optreedt, zonder herstel tussendoor. Deze ontregelingen
zijn uitputtend, maar kunnen ook ernstige gevolgen hebben. Het is daarom
belangrijk dat een dergelijke ontregeling snel gestopt wordt. De afgelopen 25
jaar zijn diazepam (Stesolid®) rectioles beschikbaar, waarmee familieleden of
verzorgers de ontregeling in een vroeg stadium kunnen onderbreken. De resultaten
daarvan zijn uitstekend. De rectioles moeten echter rectaal worden ingebracht.
Dat is niet moeilijk, maar vergt enige oefening en kan fysiek lastig zijn
wanneer de patiënt in een rolstoel zit of erg zwaar is. Bovendien zijn er veel
situaties dat een dergelijke behandeling sociaal minder gewenst is.
De Stichting Epilepsie Instellingen Nederland (SEIN) en de Stichting Apotheek
Haarlemse Ziekenhuizen (SAHZ) hebben enkele jaren geleden een geconcentreerde
neusspray ontwikkeld, met daarin het snel en kortwerkende middel midazolam
(ook in de handel als Dormicum®). Bij testen onder volwassen vrijwilligers
bleek midazolam via de spray goed te worden opgenomen en snel te werken. Onlangs
is binnen SEIN een onderzoek afgesloten waarbij onder patiënten met
aanvalsontregelingen de midazolam spray vergeleken is met diazepam rectioles als
noodmedicatie. De neusspray bleek even werkzaam in het onderdrukken van
aanvallen, maar wel gemakkelijker in gebruik dan de Stesolid rectioles.
Midazolam neusspray lijkt dus een goed alternatief voor de rectioles. Uit
diverse onderzoeken bij kinderen blijkt dat in de mond (in de wangzak of onder
de tong) of via de neus toegediende midazolam even effectief, of zelfs
effectiever is dan Stesolid. Bij kinderen is geen onderzoek gedaan met de
geconcentreerde midazolam neusspray.
Voor wie is de neusspray het meest geschikt?
1. De spray lijkt op dit moment bij uitstek geschikt voor mensen die zelfstandig
functioneren en aanvallen hebben die ze voelen aankomen. Zij nemen dan 1-4
pufjes van de spray en voorkomen zo de aanval.
2. Patiënten met een overgewicht of rolstoelgebonden, waardoor het voor ouders
of verzorgers lastig kan zijn een rectiole toe te dienen. In die situaties kan
trouwens ook aan een toediening via de mond gedacht worden (Clonazepam druppels
of midazolam vloeistof of midazolam spray in de wangzak). Het is een voordeel
dat de spray gebruiksklaar is. Voor de andere toedieningsvormen zijn meer
handelingen nodig.
3. Mensen die regelmatig in drukke sociale situaties komen, waarin een spray
meer acceptabel zal zijn dan een rectiole. Dat geldt vooral voor tieners en jong
volwassenen, die met begeleiding op stap gaan.
4. De spray is maximaal 6 maanden houdbaar. Dus midazolam neusspray is minder
geschikt voor mensen die slechts sporadisch (minder dan 2 keer per jaar)
coupeermedicatie nodig hebben.
Op welke wijze moet de neusspray toegediend worden?
Vóór de toediening moet eerst het slangetje in het flesje gevuld worden met
vloeistof door enige malen een pufje in de lucht te geven. Tijdens de toediening
moet het flesje rechtop gehouden worden, anders komt er geen vloeistof uit de
sprayopening. Dat betekent in de praktijk dat het hoofd van de patiënt meestal
iets opgetild moet worden. Daarna moeten er per neusgat 1-2 pufjes worden
toegediend. Per pufje wordt 2,5 mg midazolam ingebracht.
Bij volwassenen is het advies om eerst 1 pufje in elk neusgat toe te dienen (=5
mg midazolam). Als dit na 5-10 minuten onvoldoende resultaat geeft kan de
toediening worden herhaald.
Bij kinderen wordt voor toediening in de wangzak of via de neus een dosering
aangehouden van 0,2 mg per kg lichaamsgewicht. In de praktijk kan de spray het
best gegeven worden als de aanval wat tot rust gekomen is, en niet wanneer de
patiënt heftig snuift.
Wat zijn eventuele minder gewenste effecten van de neusspray?
- Na de toediening van de spray kan de patiënt de eerste 10-30 minuten last
hebben van een onbedwingbare slaap. Ook kan tijdelijk geheugenverlies optreden.
Het is daarom aan te raden vóór de toediening eerst een rustige omgeving op te
zoeken.
- Bij jonge kinderen die erg verkouden/snotterig zijn kan beter voor midazolam
in de wangzak of voor Stesolid gekozen worden.
- De spray is prikkelend voor het neusslijmvlies: Het is wellicht schadelijk om
de spray vaak en lang achter elkaar te gebruiken. Voorlopig luidt het advies de
spray niet vaker dan eens per week te gebruiken.
- De midazolam in de spray wordt sneller door het lichaam omgezet en
uitgescheiden dan de diazepam uit de rectioles, dus het is mogelijk dat de
aanval na enige tijd terugkeert. Er zijn nog geen berichten bekend over een
kortere werkingsduur.
Wat kost de neusspray en hoe kan ik die verkrijgen?
De neusspray is duurder dan de rectioles en er is tot op heden geen
vergoedingsregeling door de ziektekostenverzekeraars.
De neusspray is op recept leverbaar via de apotheek. Daarbij dient de
voorschrijvende arts ook een zogenaamde artsenverklaring af te geven, waarin
staat dat andere middelen in dit geval niet goed bruikbaar zijn. De apotheek kan
ervoor kiezen de neusspray te bestellen bij de Haarlemse ziekenhuisapotheek SAHZ,
die het middel op grotere schaal produceert en levert aan apotheken in het land
(telefoonnummer SAHZ: 023-5481310, apotheker M. Blad)
Dr. Gerrit-Jan de Haan, neuroloog, SEIN Drs. Gerard Doelman, Apotheker, SAHZ
Stichting Epilepsie Instellingen Nederland Stichting Apotheken Haarlemse
Ziekenhuizen
SEIN: SAHZ:
Postbus 540, 2130 AM Hoofddorp Boerhaavelaan 24, 2035RC Haarlem
Tel 023- 5588000 Tel 023 - 5481310
www.sein.nl www.sahz.nl
*Knoester et al.Midazolam intranasaal toegepast, eventueel als noodmedicatie.
Pharmaceutisch Weekblad 2002, 137, 112-7.
Bron van deze info: website www.sein.nl
Copyright © Stichting Epilepsie Netwerk