Oproep Onderzoek -- Anti-epileptica tijdens de zwangerschap -- Oproep
Onderzoek
voor alle vrouwen die zwanger zijn én medicijnen tegen epilepsie gebruiken
Vrouwen met epilepsie blijven vaak medicijnen (anti-epileptica) gebruiken
tijdens de zwangerschap. Hoewel gelukkig de meeste kinderen gezond geboren
worden, geeft het gebruik van anti-epileptica een verhoogde kans op aangeboren
afwijkingen bij het kind.
Meer inzicht krijgen in de invloed van deze medicijnen op het ongeboren kind is
noodzakelijk.
Daarom vindt vanuit het Universitair Medisch Centrum in Utrecht een
niet-commercieel onderzoek (EURAP-onderzoek) plaats, waarbij gegevens verzameld
worden van vrouwen die zwanger zijn én worden behandeld met anti-epileptica.
De informatie die met dit onderzoek wordt verkregen, wordt gebruikt voor
verbetering van de voorlichting aan vrouwen met epilepsie en de begeleiding van
zwangere vrouwen die anti-epileptica gebruiken.
Wilt u meewerken aan het onderzoek?
Als u wilt deelnemen aan het onderzoek, meldt u zich bij voorkeur zo vroeg
mogelijk in de zwangerschap aan. Het liefst vóór de zestiende zwangerschapsweek.
Ook op een later tijdstip kunt u zich nog aanmelden voor deelname.
Let op: Er verandert niets aan uw medicatie door deelname aan het onderzoek. U
wordt alleen een aantal keren telefonisch geïnterviewd.
Als u meer informatie wenst of zich wilt aanmelden, kunt u onderstaande link
gebruiken.
Voor vragen kunt u ook bellen naar tel. 030-2503800 of e-mailen naar :
eurap@azu.nl
Klik hier voor meer informatie:
http://www.eurap.nl
De medewerkers van het EURAP-onderzoek zijn:
Mw. K. ten Berg, arts-onderzoeker (coördinator van het onderzoek)
Prof.dr. D. Lindhout, kinderarts, hoogleraar Medische Genetica
Mw. Dr. A.C.C. van Oppen, gynaecoloog
Mw. Dr. E.B. Samrén, arts-epidemioloog
UMC Utrecht, afdeling Medische Genetica
De epilepsieklinieken SEIN en Kempenhaeghe verlenen hun medewerking aan het
onderzoek, evenals de afdelingen neurologie en verloskunde van diverse andere
ziekenhuizen in Nederland.
Gebruik geneesmiddelen tegen epilepsie tijdens zwangerschap verhoogt het risico op aangeboren afwijkingen. Kinderen van wie de moeders geneesmiddelen tegen epilepsie gebruiken tijdens de zwangerschap hebben een twee en een half maal verhoogde kans op een aangeboren afwijking.
Dit blijkt uit het proefschrift 'Maternale epilepsie en de pasgeborene: een populatie-onderzoek' waarop Bettina Samrén aan de Erasmus Universiteit Rotterdam is gepromoveerd.
Reeds eerder is aangetoond dat het gebruik van anti-epileptica - geneesmiddelen die worden gebruikt om epileptische aanvallen te onderdrukken - tijdens de zwangerschap een verhoogd risico geeft op aangeboren afwijkingen bij het kind. Echter, de vraag bleef of alleen het geneesmiddel of ook de onderliggende ziekte, de epilepsie van de moeder, een rol speelt bij het ontstaan van deze aangeboren afwijkingen. Daarnaast is een belangrijke vraag welk geneesmiddel het hoogste en welk het laagste risico op aangeboren afwijkingen geeft.
Samrén onderzocht de medische gegevens van 2107 kinderen van moeders met epilepsie, geboren in de periode 1972-1994, en vergeleek deze met de medische gegevens van 2000 kinderen van moeders zonder epilepsie met betrekking tot het voorkomen van aangeboren afwijkingen. Hierbij werd eveneens gekeken naar de relatie met het type epilepsie van de moeder, het optreden van aanvallen gedurende de zwangerschap en de periode van blootstelling aan anti-epileptica gedurende de zwangerschap.
Het onderzoek laat zien, dat anti-epileptica gebruik in de eerste drie maanden van de zwangerschap (de periode waarin een belangrijk deel van de ontwikkeling van het kind plaatsvindt, namelijk de vorming van de organen) een twee en een half keer hogere kans op aangeboren afwijkingen bij het kind veroorzaakt. Kinderen van moeders die anti-epileptica gebruiken tijdens de zwangerschap, blijken ook een kortere lengte, een lager gewicht en een kleinere schedelomtrek te hebben bij de geboorte. Echter, ook kinderen blootgesteld aan anti-epileptica ná de eerste drie maanden van de zwangerschap lijken een verhoogde kans op aangeboren afwijkingen te hebben, waarbij er aanwijzingen zijn voor een verband met partiële epilepsie van de moeder of grote epileptische aanvallen tijdens de eerste drie maanden van de zwangerschap.
Het gebruik van valproaat of carbamazepine geeft een hoog risico op aangeboren afwijkingen. Voor valproaat blijkt verder dat de dosis een belangrijke factor is in het ontstaan van aangeboren afwijkingen: hoe hoger de dosis van valproaat, des te hoger de kans op een afwijking bij het kind, in het bijzonder de kans op een open ruggetje.
Het gebruik van meerdere anti-epileptica tegelijkertijd blijkt een hogere kans te geven op aangeboren afwijkingen dan het gebruik van één anti-epilepticum. Daarnaast bleken een aantal specifieke combinaties van geneesmiddelen een hoger risico te geven op aangeboren afwijkingen; valproaat met carbamazepine, phenobarbital met cafeïne en benzodiazepines met andere anti-epileptica (met name benzodiazepines in combinatie met carbamazepine of valproaat).
Prenataal onderzoek
Kinderen van moeders met epilepsie die geen anti-epileptica gebruiken, hebben geen verhoogde kans op aangeboren afwijkingen. Dit suggereert dat epilepsie in een milde vorm op zichzelf niet leidt tot een verhoogd kans op aangeboren afwijkingen. Dit onderzoek bevestigt dat het huidige beleid ten aanzien van prenataal onderzoek juist is. Het huidige beleid is dat bij het gebruik van anti-epileptica in de eerste drie maanden van de zwangerschap de vrouw in aanmerking komt voor prenataal onderzoek bestaande uit echoscopie in de 18e tot 20e week van de zwangerschap. In geval van gebruik van valproaat of carbamazepine, al dan niet in combinatie met andere middelen, wordt ook vruchtwater onderzoek bij 16 weken aangeboden. Dit laatste is vanwege de verhoogde kans op een open rug bij gebruik van deze middelen.
Niet zomaar stoppen met medicijnen
Samrén concludeert dat, ondanks het verhoogde risico van het gebruik van
sommige anti-epileptica en combinaties van anti-epileptica tijdens de
zwangerschap, het niet verstandig is zomaar te stoppen met deze geneesmiddelen,
vanwege de risico's die grote aanvallen voor zowel moeder als kind met zich
meebrengen. Wel meent zij dat het verstandig is om de dosis van anti-epileptica,
met name valproaat, zo laag mogelijk te houden, met de voorwaarde dat de
zwangere daarmee aanvalsvrij blijft. Vrouwen die van plan zijn om zwanger te
raken wordt geadviseerd altijd eerst de neuroloog te raadplegen, om te kijken of
er iets aan de medicatie veranderd moet worden en om mogelijkheden van prenatale
diagnostiek te bespreken. Tevens meent Samrén dat de bevinding dat cafeïne met
phenobarbital (een combinatie die vroeger vaak gebruikt werd om de
slaapverwekkende werking van phenobarbital tegen te gaan) een verhoogde kans op
aangeboren afwijkingen geeft, nadere aandacht verdient.
Nieuw onderzoek
De laatste jaren is er een groep nieuwe anti-epileptica ontwikkeld waarvan de
risico’s voor het ongeboren kind nog onvoldoende bekend zijn. Daarom is een
nieuw onderzoek gestart (EURAP-onderzoek) naar de effecten van
anti-epilepticagebruik tijdens de zwangerschap.
Klik voor meer informatie op: http://www.eurap.nl
of ga naar “Actueel”,
“Oproep onderzoek Anti-epileptica tijdens de zwangerschap”.
Copyright © Stichting Epilepsie Netwerk